Bab 4: Sistem Persekutuan

4.1 Latar Belakang Sistem Persekutuan di Negara Kita

Sistem Persekutuan bermaksud penyatuan beberapa buah negeri yang membentuk sebuah negara bersekutu. Terdapat pembahagian kuasa antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri.

Evolusi Perkembangan Sistem Persekutuan:

• Pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB) 1896: Ditubuhkan menerusi Perjanjian Persekutuan 1896 yang menggabungkan Perak, Selangor, Negeri Sembilan, dan Pahang di bawah pusat pentadbiran di Kuala Lumpur (diketuai Residen Jeneral).
• Majlis Mesyuarat Persekutuan 1909: Reorganisasi pentadbiran dibuat untuk mengukuhkan kuasa British dan memusatkan pentadbiran NNMB.
• Gagasan Malayan Union 1946: British cuba menyatukan semua negeri di bawah pentadbiran pusat yang amat kuat (Kesatuan), namun ditolak oleh orang Melayu kerana menghapuskan kedaulatan Raja-raja Melayu.
• Persekutuan Tanah Melayu (PTM) 1948: Ditubuhkan hasil penentangan terhadap Malayan Union. Menggabungkan 9 buah Negeri Melayu dan 2 Negeri Selat (Pulau Pinang dan Melaka) dengan pembahagian kuasa yang jelas antara Kerajaan Pusat dan Negeri.
• Persekutuan Tanah Melayu 1957: Menjadi asas kepada pembentukan Persekutuan Tanah Melayu yang merdeka dengan jawatan Perdana Menteri dan institusi Yang di-Pertuan Agong.
• Pembentukan Malaysia 1963: Persekutuan diperluas menerusi penyatuan Persekutuan Tanah Melayu, Sabah, Sarawak, dan Singapura (Singapura keluar pada 1965).

4.2 Pembahagian Kuasa antara Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri

Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan pembahagian kuasa menerusi Senarai Persekutuan, Senarai Negeri, dan Senarai Bersama untuk elak pertindihan tugas dan menjamin kestabilan.

1. Senarai Persekutuan (Kuasa Kerajaan Persekutuan):

• Hal ehwal luar negeri, pertahanan, dan keselamatan dalam negeri.
• Pentadbiran keadilan dan kewarganegaraan.
• Kewangan, perdagangan, perusahaan, dan perindustrian.
• Pendidikan, kesihatan, serta perhubungan dan pengangkutan.

2. Senarai Negeri (Kuasa Kerajaan Negeri):

• Hukum Syarak, undang-undang Islam, dan adat istiadat Melayu.
• Tanah, pertanian, dan perhutanan.
• Kerajaan tempatan (Pihak Berkuasa Tempatan - PBT).
• Hari kelepasan negeri dan jentera pentadbiran negeri.

3. Senarai Bersama (Kuasa Kongsi Persekutuan & Negeri):

• Kebajikan masyarakat dan perlindungan kanak-kanak/wanita.
• Biasiswa dan perancangan bandar/desa.
• Kesihatan awam, kebersihan, dan pencegahan penyakit.
• Kebudayaan dan sukan.

Peruntukan Tambahan bagi Sabah dan Sarawak:

• Senarai Tambahan Negeri: Undang-undang mahkamah anak negeri, tanah, dan perhutanan tempatan.
• Senarai Tambahan Bersama: Undang-undang keluarga mengikut adat tempatan, perkapalan pantai, dan penyelidikan perikanan.
• Kuasa Imigresen: Sabah dan Sarawak memegang kuasa mengawal kemasukan imigresen dari luar dan Semenanjung.

4.3 Kerjasama antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri

1. Kerjasama Pembangunan Tanah:

• FELDA (Lembaga Kemajuan Tanah Persekutuan): Kerajaan Persekutuan menyediakan modal dan kepakaran manakala Kerajaan Negeri menyediakan kawasan tanah untuk pembangunan pertanian/penempatan.
• FELCRA: Memulihkan dan membangunkan tanah terbiar di seluruh negeri.

2. Kerjasama Pembangunan Wilayah:

• Penubuhan agensi khas seperti KEDA (Kedah), PERDA (Pulau Pinang), KESEDAR (Kelantan), dan KEJORA (Johor).
• Pembangunan koridor wilayah seperti Korridor Tenaga Sarawak (SCORE) dan Koridor Pembangunan Sabah (SDC).

3. Kerjasama Pemeliharaan Khazanah Negara:

• Taman Negara: Pengurusan Taman Negara (seperti Taman Negara Pahang/Kelantan/Terengganu) dibentuk menerusi kerjasama Jabatan Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara (PERHILITAN).
• Taman Laut: Pemuliharaan kawasan perairan dan pulau-pulau diisytiharkan sebagai Taman Laut.

4. Kerjasama Penyediaan Perumahan Rakyat:

• Perumahan Awam: Kerajaan Persekutuan menyediakan peruntukan kewangan, manakala Kerajaan Negeri menyediakan tapak tanah. Contoh: Program Perumahan Rakyat (PPR) dan PR1MA.

4.4 Faktor yang Mengukuhkan Sistem Persekutuan

• Keluhuran Perlembagaan Persekutuan: Perlembagaan menjadi undang-undang tertinggi yang mengikat Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri. Jika ada undang-undang negeri yang bercanggah dengan undang-undang Persekutuan, undang-undang Persekutuan akan terpakai (Perkara 75).
• Penyelarasan Pentadbiran melalui Majlis Negara:
  • Majlis Raja-Raja: Menjadi landasan perundingan tertinggi.
  • Majlis Tanah Negara (MTN): Membentuk dasar mengawal penggunaan tanah.
  • Majlis Kewangan Negara (MKN): Menguruskan agihan kewangan dan pinjaman kepada negeri.
  • Majlis Negara bagi Kerajaan Tempatan (MNKT): Menyelaras dasar pentadbiran PBT.
• Hubungan Harmoni dan Kerjasama Antara Kerajaan: Hubungan baik antara Kerajaan Persekutuan dan Negeri mengelakkan konflik politik dan mempercepat pembangunan demi kesejahteraan rakyat.