arrow_backBack to Study Resources

Bab 3: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

Form 3 Sejarah Bab 3: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

3.1 Keadaan di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang Sebelum Campur Tangan British

Keempat-empat negeri Melayu ini kaya dengan hasil bumi, terutamanya bijih timah dan emas. Kekayaan ini menarik minat pedagang tempatan dan asing, namun konflik dalaman membuka peluang campur tangan British.

1. Kekayaan Hasil Bumi

  • Perak: Perlombongan bijih timah di Larut (Klian Pauh & Klian Baru) dan Lembah Kinta. Diumpama kawasan bijih timah terkaya di dunia.
  • Selangor: Perlombongan bijih timah di Kuala Lumpur, Ampang, dan Kanching. Daerah Klang menjadi pusat perdagangan penting.
  • Negeri Sembilan: Perlombongan bijih timah di Sungai Ujong, Lukut, dan Rembau.
  • Pahang: Kaya dengan emas di Raub, Penjom, dan Jelai, serta bijih timah di Sungai Lembing.

2. Pergolakan Politik dan Perang Saudara

  • Perak: Perang Larut (pergaduhan kongsi gelap Ghee Hin dan Hai San) serta Perang Takhta Perak (perebutan takhta antara Raja Abdullah, Raja Ismail, dan Raja Yusuf).
  • Selangor: Perang Klang (1867–1873) antara Raja Mahadi dengan Raja Abdullah untuk menguasai daerah Klang yang kaya dengan bijih timah.
  • Negeri Sembilan: Perebutan kawalan ke atas hak memungut cukai di Sungai Ujong antara Dato’ Kelana dan Dato’ Bandar.
  • Pahang: Perang Saudara Pahang (1857–1863) antara Wan Ahmad dan Wan Mutahir perebutan jawatan Bendahara.

3.2 Peluasan Kuasa British di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang

British menggunakan strategi manipulasi, desakan, dan ugutan untuk memaksa raja-raja Melayu menerima Sistem Residen.

1. Perak (Perjanjian Pangkor 1874)

  • Raja Abdullah meminta bantuan British untuk diiktiraf sebagai Sultan Perak.
  • Perjanjian Pangkor (20 Januari 1874):
    • Raja Abdullah diiktiraf sebagai Sultan Perak; Raja Ismail diberi gelaran Sultan Muda.
    • Sultan menerima seorang Residen British (J.W.W. Birch) yang nasihatnya mesti diminta dan dipatuhi dalam semua hal pentadbiran, KECUALI hal berkaitan agama Islam dan adat istiadat Melayu.

2. Selangor (1874)

  • British menggunakan peristiwa serangan terhadap kapal dagang British di Kuala Langat dan serangan ke atas rumah api di Tanjung Rachado sebagai alasan mendesak Sultan Abdul Samad menerima Residen British (J.G. Davidson).

3. Negeri Sembilan (1874–1895)

  • British menyokong Dato’ Kelana Syed Ahmad di Sungai Ujong untuk menewaskan Dato’ Bandar. Captain Tatham dilantik sebagai Penolong Residen.
  • Secara berperingkat, British menguasai Rembau, Jelebu, dan Sri Menanti. Pada tahun 1895, gabungan Negeri Sembilan dibentuk dan menerima Martin Lister sebagai Residen.

4. Pahang (1888)

  • British menggunakan peristiwa pembunuhan seorang rakyat British berketurunan Cina (Goh Hui) di halaman istana Sultan Ahmad untuk mendesak baginda menerima Residen British (J.P. Rodger).

3.3 Pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB)

Pada 1 Julai 1896, Persekutuan yang menggabungkan Perak, Selangor, Negeri Sembilan, dan Pahang ditubuhkan secara rasmi dengan pusat pentadbiran di Kuala Lumpur.

Faktor Pembentukan NNMB:

  1. Menangani Masalah Kewangan Pahang: Pahang menanggung hutang yang banyak akibat Perang Semantan; kekayaan Perak dan Selangor digunakan untuk menampung Pahang.
  2. Menyelaraskan Pentadbiran: Pentadbiran di keempat-empat negeri tidak seragam kerana Residen bertindak secara bersendirian.
  3. Memantapkan Pertahanan dan Keamanan: Membolehkan gabungan pasukan keselamatan untuk menjaga ketenteraman.
  4. Meningkatkan Kecekapan Pentadbiran & Perhubungan: Memudahkan pembinaan sistem jalan raya dan kereta api yang menghubungkan keempat-empat negeri.

3.4 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

1. Struktur Pentadbiran Persekutuan

  • Pesuruhjaya Tinggi British: Berpusat di Singapura (dijawat oleh Gabenor NNS).
  • Residen Jeneral: Ketua Pentadbir NNMB yang berpusat di Kuala Lumpur (Sir Frank Swettenham merupakan Residen Jeneral pertama).
  • Residen: Memimpin pentadbiran di peringkat negeri (Perak, Selangor, Negeri Sembilan, Pahang).
  • Sultan / Majlis Mesyuarat Negeri: Kuasa raja-raja Melayu semakin merosot kerana tertakluk di bawah nasihat Residen Jeneral.

2. Pembentukan Durbar (1897)

  • Durbar (Persidangan Raja-Raja Melayu): Dibentuk untuk memberi ruang kepada Sultan, Pesuruhjaya Tinggi, Residen Jeneral, dan Residen berbincang.
  • Durbar Pertama (1897): Diadakan di Kuala Kangsar, Perak.
  • Durbar Kedua (1903): Diadakan di Kuala Lumpur. Sultan Idris Murshidul Adzam Shah (Sultan Perak) mengkritik pemusatan kuasa di tangan Residen Jeneral dan mendesak pemulihan kuasa Raja-raja Melayu serta penggunaan bahasa Melayu dalam pentadbiran.
Sponsored