Bab 3: Peta Lakar

3.1 Ciri-ciri Peta Lakar

Peta lakar ialah gambaran permukaan bumi yang dilukis dari pandangan atas bagi menunjukkan ciri-ciri fizikal dan ciri-ciri budaya di sesuatu kawasan.

Ciri-ciri Utama Peta Lakar:

• Tajuk: Menunjukkan kawasan yang dilukis dalam peta lakar.
• Pemidang: Garisan luar yang melingkungi sesebuah peta lakar.
• Arah Mata Angin: Menunjukkan arah Utara (U) sebagai panduan penentuan arah.
• Simbol: Mewakili ciri-ciri fizikal dan budaya di atas peta.
• Petunjuk: Memberi penjelasan tentang maksud simbol-simbol yang digunakan dalam peta lakar.
• Skala: Nisbah jarak pada peta berbanding jarak sebenar di atas permukaan bumi.

3.2 Simbol dalam Peta Lakar

Simbol digunakan untuk mewakili pelbagai ciri geografi bagi memudahkan peta dibaca dan difahami.

1. Simbol Kategori Ciri Fizikal (Bentuk Muka Bumi & Alam Semulajadi):

• Paya bakau / Paya nipah: Simbol tumbuhan semulajadi di kawasan paya.
• Hutan / Rumput: Simbol kawasan tumbuh-tumbuhan semulajadi.
• Sungai / Tasik / Kontur / Kelapa sawit (sebahagian): Garisan biru mewakili aliran air, garisan coklat mewakili ketinggian bentuk muka bumi.

2. Simbol Kategori Ciri Budaya (Binaan & Aktiviti Manusia):

• Petempatan: Simbol segi empat hitam (rumah/bangunan).
• Jalan raya / Landasan kereta api: Garisan merah atau hitam selari mewakili perhubungan.
• Jambatan / Masjid / Gereja / Tokong / Kuil: Simbol binaan khas.
• Tanaman pertanian: Simbol pokok getah, kelapa sawit, padi, atau kelapa.
• Singkatan perkataan:
  • Bt.: Bukit
  • Kg.: Kampung
  • P.D.: Pejabat Pos / Balai Polis (mengikut petunjuk)
  • Sch / Sekolah: Sekolah
  • P.P.: Pejabat Pos
  • B.P.: Balai Polis
  • Hosp.: Hospital

3.3 Pandang Darat Fizikal dan Pandang Darat Budaya

Peta lakar menghubungkan ciri fizikal dengan aktiviti sosioekonomi penduduk tempatan.

• Pandang Darat Fizikal: Ciri-ciri alam semulajadi seperti sungai, tanah tinggi, hutan, paya, dan laut.
• Pandang Darat Budaya: Ciri-ciri buatan manusia seperti petempatan, jalan raya, pertanian, dan kemudahan awam.

Saling Hubung Antara Ciri Fizikal dan Budaya:

• Kawasan Tanah Pamah: Sesuai untuk pembinaan petempatan, jaringan jalan raya, serta pertanian seperti penanaman padi.
• Kawasan Pinggir Laut: Sesuai untuk petempatan nelayan, pelabuhan, dan aktiviti perikanan.
• Kawasan Tanah Tinggi: Sesuai untuk penanaman teh, sayur-sayuran iklim sederhana, dan aktiviti pelancongan.
• Kawasan Saliran/Sungai: Menyediakan sumber air, jalan pengangkutan air, dan kawasan pertanian aluvium.

3.4 Langkah-langkah Melukis Peta Lakar

Untuk melukis peta lakar kawasan kajian, ikuti 5 langkah utama ini:

1. Langkah 1: Pilih kawasan kajian yang hendak dilukis dan tentukan tajuk peta.
2. Langkah 2: Lukis pemidang peta berdasarkan saiz kawasan yang dipilih.
3. Langkah 3: Masukkan arah mata angin (Utara) di sudut atas peta.
4. Langkah 4: Lukis ciri-ciri fizikal dan budaya menggunakan simbol dan warna yang sesuai.
5. Langkah 5: Lengkapkan peta lakar dengan petunjuk, tajuk, dan skala yang tepat.